मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकामा सामान्य ढुंगामाटो निकाल्ने नाममा भइरहेको गतिविधि अन्ततः अवैध चुनढुंगा उत्खननमा परिणत भएको खुलेपछि डिभिजन वन कार्यालयले पाँच जनाविरुद्ध वन मुद्दा दायर गरेको छ। अनुसन्धानका क्रममा राष्ट्रिय वन क्षेत्र मासेर सडक निर्माण गरिएको र सोही क्रममा निस्किएको माटोले बोटबिरुवा नष्ट भएको पुष्टि भएपछि चार जना जग्गाधनी र एक जना व्यवसायीलाई प्रतिवादी बनाइएको हो।
घटनामा संलग्नमध्ये तीन जना पक्राउ परेर धरौटीमा रिहा भइसकेका छन् भने अन्य दुई जना अझै फरार रहेका छन्। अनुसन्धान प्रतिवेदनअनुसार मुख्य आरोपितले अन्य जग्गाधनीको मञ्जुरी लिएर चुनढुंगा उत्खनन सुरु गरेका थिए र त्यसका लागि सडक समेत निर्माण गरिएको थियो। निर्माण कम्पनीको सहयोगमा एस्काभेटर प्रयोग गरी सडक फराकिलो बनाउँदै खनिज निकाल्ने काम गरिएको थियो, जसका कारण राष्ट्रिय वन क्षेत्रसमेत अतिक्रमणमा परेको देखिएको छ।
यो प्रकरणमा गाउँपालिकाको भूमिका पनि विवादमा परेको छ। गाउँपालिकाले उक्त क्षेत्रमा “ढुंगामाटो” भनेर उत्खनन अनुमति दिएको भए पनि कानुनअनुसार चुनढुंगा सरकारको स्वामित्वमा पर्ने बहुमूल्य खनिज हो र यसको उत्खननका लागि खानी तथा भूगर्भ विभागको स्वीकृति अनिवार्य हुन्छ। वन कार्यालयले यसअघि नै कानुनी प्रक्रिया पूरा गर्न गाउँपालिकालाई पत्राचार गरे पनि त्यसको पालना नभएको पाइएको छ।
महिनौंदेखि जारी उत्खननबारे समाचार सार्वजनिक भएपछि मात्रै अनुसन्धान अघि बढाइएको थियो। अहिले यो विषय अदालतमा पुगेको छ र दोषी ठहर भएमा सम्बन्धित व्यक्तिहरूलाई कानुनअनुसार कारबाही र क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्नेछ। यो घटनाले स्थानीय तह, निजी क्षेत्र र प्राकृतिक स्रोतको प्रयोगबीचको समन्वय कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने स्पष्ट देखाएको छ।
