नेपालमा असुरक्षित गर्भपतन अझै पनि मातृ मृत्युको प्रमुख कारणमध्ये एक बनेको छ। कानुनी रूपमा सुरक्षित सेवा उपलब्ध भए पनि पहुँच, जानकारी र विश्वासको अभावका कारण धेरै महिलाहरू जोखिमपूर्ण विकल्प रोज्न बाध्य छन्।
कोभिड–१९ महामारीको अवधिमा मात्र १३४ गर्भवती तथा सुत्केरी महिलाले ज्यान गुमाएको तथ्यले अवस्था कति गम्भीर छ भन्ने देखाउँछ। महामारीपछिका वर्षहरूमा पनि यस्ता दुःखद घटनामा कमी आएको छैन।
चितवन, पर्सा र बुटवलमा भएका छुट्टाछुट्टै घटनाले समस्या झन् उजागर गरेको छ। असूचीकृत स्वास्थ्य संस्था, तालिम नलिएका स्वास्थ्यकर्मी र अनधिकृत औषधिको प्रयोगका कारण महिलाहरूको ज्यान गएको पाइएको छ। विशेषज्ञहरू भन्छन्—अनुगमन कमजोर हुनु, जनचेतनाको कमी र निजी क्षेत्रमा अनियमित सेवा विस्तार हुनु नै मुख्य चुनौती हुन्।
अध्ययनअनुसार नेपालमा करिब ५२ प्रतिशत गर्भपतन अझै असुरक्षित छन्। दैनिक औसतमा दुई महिलाले ज्यान गुमाउने गरेको र कुल मातृ मृत्युमध्ये करिब पाँच प्रतिशत गर्भपतनसम्बन्धी जटिलताका कारण हुने गरेको तथ्यांकले देखाउँछ।
सरकारले सूचीकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट मात्र सुरक्षित गर्भपतन सेवा लिन आग्रह गर्दै आएको भए पनि सेवा पहुँच, गोपनीयता र सही जानकारीको अभावले धेरै महिलाहरू अझै जोखिमपूर्ण सेवा लिन बाध्य छन्। विज्ञहरू कडा अनुगमन, प्रभावकारी कानुन कार्यान्वयन र व्यापक जनचेतना अभियान आवश्यक रहेकोमा जोड दिन्छन्।
