रिसलाई मनभित्रै दबाएर राख्ने बानीले मानसिक स्वास्थ्य मात्र होइन, शारीरिक स्वास्थ्यमा पनि नकारात्मक असर पार्न सक्ने विभिन्न अध्ययनहरूले देखाएका छन्। विशेषगरी महिलाहरूमा यस्तो बानीले अटोइम्यून रोग र मुटुसम्बन्धी समस्याको जोखिम बढ्न सक्ने संकेत गरिएको छ।

अमेरिकाको पिट्सबर्ग विश्वविद्यालयको एक अध्ययनअनुसार आफ्नो रिस खुलाएर व्यक्त नगरी दबाएर राख्ने महिलामा मुटुसम्बन्धी समस्या देखिने सम्भावना तुलनात्मक रूपमा बढी हुन्छ। अन्य अनुसन्धानहरूले पनि लामो समयसम्म भावनालाई दबाउँदा तनाव बढ्ने र त्यसले प्रतिरक्षा प्रणालीमा असर पार्न सक्ने देखाएका छन्।

विशेषज्ञहरूका अनुसार भावनालाई लगातार दबाएर राख्दा शरीरमा ‘कोर्टिसोल’ नामक तनाव हार्मोनको मात्रा बढ्न सक्छ। कोर्टिसोलको उच्च स्तरले प्रतिरक्षा प्रणालीको कार्यक्षमतामा असर पुर्‍याउन सक्छ, जसका कारण विभिन्न स्वास्थ्य समस्या उत्पन्न हुने जोखिम बढ्न सक्छ।

के हो अटोइम्यून रोग?

अटोइम्यून रोग भनेको शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीले बाह्य जीवाणु वा भाइरसलाई आक्रमण गर्नुको सट्टा आफ्नै स्वस्थ कोष र अंगलाई शत्रु ठानी आक्रमण गर्ने अवस्था हो। यसले शरीरका विभिन्न अंग र प्रणालीमा क्षति पुर्‍याउन सक्छ।

थाइराइडसम्बन्धी समस्या, रुमेटोइड गठिया, मल्टिपल स्क्लेरोसिस, सिस्टेमिक लुपस, इरिटेबल बाउल सिन्ड्रोमजस्ता रोगहरू अटोइम्यून रोगका प्रमुख उदाहरण हुन्।

महिलामा किन बढी जोखिम?

विज्ञहरूका अनुसार महिलामा हुने हार्मोनल परिवर्तन र दुईवटा एक्स क्रोमोजोमसँग सम्बन्धित जैविक प्रक्रियाका कारण अटोइम्यून रोगको जोखिम पुरुषको तुलनामा बढी हुन सक्छ। गर्भावस्था, पेरिमेनोपज, पोस्टमेनोपज तथा दीर्घकालीन मानसिक तनावले पनि प्रतिरक्षा प्रणालीमा प्रभाव पारेर यस्तो रोगको जोखिम बढाउन सक्छ।

यद्यपि, रिस दबाउनु र अटोइम्यून रोगबीच प्रत्यक्ष कारण–परिणाम सम्बन्ध स्थापित भइसकेको छैन। हालसम्मका अध्ययनहरूले यीबीच सम्बन्ध हुन सक्ने संकेत गरेका छन्। त्यसैले मानसिक तनावलाई स्वस्थ तरिकाले व्यवस्थापन गर्ने, आवश्यक परे मनोपरामर्श लिने र दीर्घकालीन स्वास्थ्य समस्या देखिए चिकित्सकको सल्लाह लिनु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ।एजेन्सी